Hoe diervriendelijk is dons?

wentelteef7

Als ons gevraagd wordt waarom wij gekozen hebben voor de vegan lifestyle, dan kunnen we daarover met gemak een halfuur praten. Omdat we niemand zouden willen vervelen, geven we vaak een kort en bondig antwoord: ’Omdat wij het er niet mee eens zijn dat er dieren geboren moeten worden, om vervolgens voor ons te moeten lijden.” Het leven van een plukgans duurt gemiddeld 90 dagen. Dit is wel een heel concreet voorbeeld bij onze stelling.

Over bont zijn veel mensen het direct eens. Een bontkraag of bontjas, dat kan écht niet meer. Iedereen is op de hoogte van de gruwelpraktijken in de bontindustrie. Maar hoe zit dat met je donzen dekbed? Of die warme winterjas met donsvulling? Heb je wel eens nagedacht over waar die vulling vandaan komt? 

Voordat we beginnen in het kort wat achtergrondinformatie. Wat is dons en hoe wordt het geproduceerd? Donsveren zitten op de borst van watervogels en dienen als warmte isolator in het water en bij het broeden van eieren. Misschien kun je je het beste voor de geest halen waar dons letterlijk vandaan komt, als je aan het beeld van een donzig pasgeboren kuikentje denkt.

Hoe komt die vacht van dat kuiken of die iets oudere gans in jouw dekbed of jas terecht? De dieren worden geplukt. Wanneer dit gebeurt als het dier nog leeft, dan wordt dit foltering genoemd. Bij ons roept het woord foltering direct weerstand op en dat is geheel terecht. Bij het levend plukken van ganzen lopen de dieren enorme verwondingen op. Soms zelfs zo erg dat de ganzen verlamd raken.

Een gemiddelde gans wordt zo’n vijf keer geplukt. Dat is vier keer bij leven en één keer na de slacht. In Europa is het verboden om ganzen levend te plukken, maar helaas is het erg lastig te controleren of het echt niet gebeurt. Dit komt doordat er tussen de ganzenboer en de (kleding-)producent vele schakels zitten. Wanneer jij een dekbed met donsvulling koopt is het lastig om te checken of het dons oké is – veel dons komt namelijk uit China. We weten allemaal dat China ábsoluut geen diervriendelijk land is.

Dons geplukt van levende dieren is stukken goedkoper, omdat je een gans meerdere keren kunt gebruiken. Vier keer om te plukken en een vijfde keer om te plukken én om op te eten of te verwerken tot foie gras. Dat betekent dat het overgrote deel van het dons dat er in omloop is, van levende pluk komt.

Voor wie durft: in deze video vertelt Alicia Silverstone meer over de dieronvriendelijke praktijken in de donsindustrie. Let op: de video bevat beelden die als heftig en shockerend kunnen worden opgevat.

Voor het vullen van één dekbed zijn de donsveren van 75 (!) ganzen nodig. Wij vinden dit een weerzinwekkend idee. Want ook al kies je voor humaan geplukt dons (wat zoveel betekent als: dons van ganzen die een beter leven hebben gehad en zijn geplukt na de slacht,) dan betekent dat alsnog dat je slaapt onder de vachten van 75 dieren. Het probleem met dons, ’eerlijk’ of niet, is dat er heel veel nodig is. En in iedere industrie die draait om massaproductie (en dus om geld,) wordt ethiek steeds minder belangrijk.

Waarom gebruikt men dons? Omdat het een warmteregulerende functie heeft. Dons houdt warme vast, vandaar dat we het zo lekker vinden om weg te kruipen in een jas met donsvoering. Aan de andere kant reageert dons juist ook op koelte, vandaar dat er ooit is bedacht om dekbedden te vullen met dit materiaal. Gelukkig zijn er prima alternatieven te koop.

Een paar voorbeelden van natuurlijke vervangende materialen:

– bamboe
– tencel
– hennep
– kokosvezel

Een paar voorbeelden van synthetische vervangende materialen, dikwijls gemaakt van polyester:

– FiberCloud
– PrimaLoft
– Thermoball

En wij? Hoe staan wij hierin? Tot voor een jaar geleden had ik (M) nog dekbedden met dons in huis. Ik had deze dekbedden al sinds ik op mezelf was gaan wonen en ik had werkelijk geen idee. Sterker nog, ik wist eigenlijk niet eens dat ik een donzen dekbed had en ik had al helemaal geen idee van waar dons vandaan komt. Toen ik mij in dit onderwerp ging verdiepen ben ik hier zó van geschrokken dat ik mijn dekbedden het liefst meteen weg wilde doen.

Het probleem is: als je iets al in huis hebt en het is nog goed, ga je het dan wegdoen, of gebruik je het op? Ik koos voor dat laatste. Maar toen ik ook maar één aanwijzing kreeg dat het tijd werd om mijn dekbeden te vervangen, greep ik de mogelijkheid meteen aan. Ik heb gekozen voor een compleet nieuwe set dekbedden en kussen van het merk Yumeko. Dit was een flinke investering, want ik wilde het meteen goed (fairtrade en biologisch) doen. Omdat het zo belangrijk voor me was, had ik die investering er voor over. Er zijn gelukkig ook manieren om het goedkoper aan te pakken. Om een voorbeeld te noemen: ook IKEA heeft dekbedden en kussens met een synthetische niet-dierlijke vulling.

Misschien vind je het interessant om ook ons artikel over veren (zoals aan sieraden of kleding,) te lezen. En hopelijk wil je er bij het zoeken naar een winterjas of nieuw dekbed voor de komende winter eens bij stilstaan. Voor meer informatie over dons verwijzen we je graag door naar Wakker Dier en Bont voor Dieren.

Hoe sta jij tegenover deze kwestie? We horen het graag van je bij de comments!

Deel deze post op:

Geschreven door: Merel

77 gedachten over “Hoe diervriendelijk is dons?

  1. Na het lezen van jullie artikel durf ik het filmpje niet te kijken maar het heeft mij zeker aan het denken gezet! Zelf heb ik geen donzen dekbed of kussen, gelukkig. Ik ben het zeker eens dat als je het eenmaal in huis hebt, je het beter kan ‘opmaken’.
    Liefs,
    Eva

  2. Goed artikel!
    (Wilde wel even zeggen dat er bovenaan de pagina nu een grote reclamebanner staat voor verschillende soorten vleeswaren van AH, misschien niet zo gepast….)

        1. Dat is een Google advertentie (met een blauw driehoekje bovenin beeld) Niet vanuit ons mediabureau dus, waar we iets aan zouden kunnen doen. Deze advertenties worden vertoond op basis van cookies/zoekgedrag of zoektermen in teksten. Helaas houd je dat nou eenmaal…

  3. Jeetje, nooit gedacht dat er zoveel ganzen voor nodig zijn. Wat belachelijk zeg! Zelf heb ik ook geen donzen beddengoed, maar heb ik inderdaad die van de Ikea. Na dit artikel zal ik er nog beter onder slapen haha. Ik draai me nog eventjes om! Goed artikel!

  4. Het werd dit jaar tijd voor een nieuwe winterjas en het bleek nog best een opgave te zijn om een hele warme, maar ook mooie te vinden zonder veren, zelfs met een bereidwilligheid om erin te investeren. Veel jassen met primaloft zijn voor wintersporters en wandelaars, niet echt mooi. Vaute Couture had prachtige jassen, maar verzendkosten en importkosten zouden het wel erg duur maken. Uiteindelijk Hoodlamb gevonden, helemaal gemaakt van hennep en echt heel mooi (vind ik dan he) , maar heerlijk warm. Ben in ieder geval dolblij dat ik een jas heb zonder dons. Nu nog het dekbed en daar geldt hetzelfde als bij jou: zodra het er ook maar een beetje op lijkt dat het tijd is voor vervanging gaat het eruit en komt het er niet meer in :) ik krijg overigens veel onbegrip over waarom ik geen dons meer wil en ook opmerkingen als ‘alle dons is toch synthetisch tegenwoordig?’

  5. Goed dat jullie dit aankaarten. Ik zweer bij synthetisch, ook op reis vraag ik of de b&b of het hotel de donzen kussens en dekbedden wil vervangen. Allergietechnisch zijn veren ook een drama trouwens.

  6. Dankjewel voor het delen van dit artikel! Mijn vriend en ik willen een b&b openen en daar zijn natuurlijk ook kussens en dekbedden voor nodig. Ik ga hier dus zeker rekening mee houden als wij eenmaal spullen aan gaan schaffen.

  7. Oh ik vind dit echt heel interessant! Ik heb (misschien puur toeval) een dekbed zonder dons maar heb denk ik wel kussens met dons op de bank liggen. Dankjewel voor dit delen en de opheldering hierover. Ik ben ook heel benieuwd hoe het met wol zit….ik heb veel producten van wol en hou echt van wol maar is het wel zo diervriendelijk…gaan jullie daar ook iets over schrijven heel misschien? (ik lijk wel een rupsje nooitgenoeg nu haha)

    xxx

  8. Heb jaren geleden mijn donzen dekbed bewust gekocht, omdat deze is gemaakt van gerecycled dons en het daardoor niet opnieuw dierenleed veroorzaakt. Maar zal bij een volgende aankoop waarschijnlijk andere keuzes maken…

  9. Ik heb recentelijk een triclimate jas gekocht met bont. Had me er nog niet echt in verdiept en ergens wist ik wel dat het niet chill was, maar heb de afweging gemaakt naar “hoe lang ga ik ermee doen”. Ik kwam er pas achter bij de kassa dat er dons in zat, dus had me er al op ingesteld hem te kopen. Het was een vrij duur ding en verwacht dat ik er mínstens vijf jaar plezier van ga hebben, dus heb na een snelle afweging besloten hem toch te kopen. Plus ik was redelijk gefrustreerd want zocht echt al heel een fatsoenlijke jas. Maar als er een donsveertje door mijn voering heen steekt word ik er toch wel pijnlijk aan herinnerd.

    Ik ben superblij met mijn jas, maar zou nooooiiiiit meer eentje kopen. Weirdly enough heb ik mijn dekbedden en kussens recentelijk vervangen en wél heel bewust voor synthetisch gekozen. Snap mezelf soms niet helemaal en voel me er behoorlijk hypocriet over. Maaaar gedane zaken nemen geen keer en ik zal dus nooit meer (bewust) dons aanschaffen. Net als dat ik nu al heel lang op zoek ben naar goede en mooie vegan schoenen. :)

    1. Dekbedden en kussens kocht ik overigens vóór mijn winterjas. En ook mijn recent gekochte matras is heel bewust vegan (en goedkoper en beter dan IKEA, woohoo). Ik ben misschien gewoon een beetje raar. :’)

  10. Ook ik slaap nog onder een donzen dekbed. Ook gekocht in een tijd dat ik nog niet wist dat ganzen levend geplukt worden. Ik vrees de dag dat ik hem moet vervangen want ik vind het een heerlijk dekbed. Mijn donzen hoofdkussen was vorig jaar wel aan vervanging toe. Ik slaap nu op kapok, maar vind dit qua comfort niet in de buurt komen. Kennen jullie een beter alternatief?

  11. Fijn en duidelijk artikel weer! Ik heb me eigenlijk nooit zo verdiept in de feiten van dons, want ergens wist ik wel dat her erg dieronvriendelijk zou zijn. Toch schrik ik er wel van als ik die feiten hier zie. Ik wist echt niet dat er zoveel dieren vaan 1 dekbed nodig waren. Volgens mij ben ik geen donsbezitter, maar dat weet ik niet helemaal zeker. Mocht ik ooit nog nieuwe kussens of een dekbed nodig hebben, dan wordt dat sowieso zonder dons.

  12. Jeetje 75 ganzen voor een dekbed, ongelooflijk. Ik ben al jaren donsvrij gelukkig en heb Ikea kussens en dekens zonder dons. Slaapt heerlijk ^^. Waar ik me ook zo aan stoor zijn al die koeien-, geiten-, schapen en zelfs tijger- en zebrahuiden die bij mensen op de vloer en in de stoelen liggen (misschien ken je het wel op http://www.demuseumwinkel.nl kun je van alles krijgen, hoe rein is dit denk ik dan). Misschien wil je daar ook een keer over schrijven… :)

  13. Twee jaar geleden heb ik een heel speurtocht gehad om een donsvrije superwarme winterjas te vinden. Dat was toen nog best moeilijk. Het is me wel gelukt en ben er blij mee.
    Mijn man is behoorlijk allergisch voor huisstofmijt, dus donzen dekbedden hebben we eigenlijk nooit gehad. Alleen een IKEA luie stoel, daar steken af en toe wat veertjes uit. Bij de aanschaf tig jaar geleden niet eens aan gedacht dat daar dons in zou kunnen zitten. Wanneer die stoel op is, toch maar naar een andere kijken.

    Maar goed dat jullie er over schrijven, twee jaar geleden tijdens mijn zoektocht werd ik toch af en toe raar aangekeken wanneer ik een jas afkeurde vanwege de donzen inhoudt.

  14. Goed artikel! Het ligt echter wel iets genuanceerder in sommige gevallen. Ganzendons is inderdaad vreselijk, maar de dekbedden en kussens van IKEA bijvoorbeeld worden dan ook niet gevuld met ganzendons! IKEA zorgt er juist voor dat er geen levende vogels geplukt worden voor de donzen dekbedden.

    1. En ook al worden er misschien geen levende vogels geplukt, wat mij betreft is het ook heel erg als er dode vogels geplukt worden. Die vogels worden speciaal gefokt voor de dons, niet goed behandeld en heel jong afgemaakt en daarna geplukt. Beide gevallen vind ik verschrikkelijk. Voor mij liever geen dons.. Helemaal niet met zulke goede alternatieven!

  15. Het dons van Yumeko schijnt ook ok te zijn voor de hardcore donsliefhebbers. Ik ben hard aan het sparen voor een tencell van Yumeko, maar mijn god, wat een een vier seizoenen extra groot dekbed duuuuuuuur.

  16. jullie hebben echt steeds goeie onderwerpen!
    toevallig had ik vorige maand een mooie jas op het oog, en realiseerde me pas toen dat naast bont, dons ook iets is om voor uit te kijken. googelen op ‘diervriendelijk dons’ leerde al snel dat dat niet zo waarschijnlijk is. toch maar afgezien van die mooie jas en op zoek gegaan naar synthetische exemplaren. grappig genoeg werd een nepleren jasje ook gepromoot als ‘vegan leather’ :)

  17. Ik ben hier serieus pas over na gaan denken toen ik 2 weken terug op zoek ging naar nieuwe hoofdkussens. Volgens mij is alles wat ik nu heb ontzettend synthetisch, maar ik ga dat nog wel even uitzoeken :)

  18. Wow ik schrik hier heel erg van :(
    Ik hoop maar vurig dat mijn kussens en dekens wel diervriendelijk zijn. Ik heb ze namelijk ook gekregen toen ik op mezelf ging wonen.

  19. Vraag me wel af hoe het zit met zijde, dat is vast ook niet diervriendelijk dan. Ik slaap onder een dekbed van zijde om dat veel andere dekbedden te warm en/of te benauwd zijn.

    1. Helaas is zijde een super dieronvriendelijk materiaal. Voor het produceren van zijde worden zijderupsen vergast…. niet zo vegan dus ook ;)

  20. Even een complimentje voor het feit dat jullie steeds meer bezig zijn met het waarom van vegan en alle aspecten behandelen. Top! Dat gecombineerd met de leuke aspecten maakt dit een hele goede site. Ik vond dat het in het verleden dit te veel werd vermeden onder het mom van ‘we willen geen mensen afschrikken of zure vegans zijn’ maar hoe leren mensen dan wat. Deze combinatie is top!

    1. Wat lief dat je dat zegt! Ik denk dat we hier nog een beetje onze weg in moesten vinden, maar ook vooral nog moesten ontdekken wat nou eigenlijk ons standpunt was. We proberen altijd pas ergens over te schrijven als we er zelf echt iets van vinden of er iets vanaf weten, snap je? Maar fijn dat het je goed bevalt op deze manier :) dat geldt ook voor ons!

  21. Nou, het was daarom in het begin ook geen aanmerking ofzo, aangezien ik altijd vind dat je blij moet zijn wat mensen wel doen en niet met wat mensen niet doen. Het feit dat jullie een site over groen en vegan zijn begonnen was al heel tof en veel en veel meer dan veel mensen doen! En misschien is het zo ook wel de beste manier geweest, iedereen kon er zo rustig in groeien, ook de lezers. Maar ik vind het wel een verschrikkelijk belangrijk onderdeel en wordt heel blij van alle reacties van mensen die bepaalde dingen echt nog niet wisten en er nu meer over gaan nadenken, dat is toch uiteindelijk het doel. Die mensen vertellen het weer aan anderen enzovoort! Echt super!

    Zouden jullie misschien ook eens aandacht kunnen besteden aan wat je zelf zou kunnen doen? En dan bedoel ik niet wat je kunt eten, kopen ofzo, maar wat je zelf kunt doen om mensen meer te leren over waarom van vegan?

  22. Wat ik nog wilde toevoegen is dat ik ook absoluut veel nog niet weet en jullie artikelen zijn zo lekker geschreven dat het een feestje wordt meer te leren.

  23. Dit artikel heeft mij ook aan het denken gezet wow. Wat heftig dat dieren levend geplukt worden, dat vind ik zo erg! Word er misselijk van als ik alleen al denk aan de beelden… In mijn jassen zit gelukkig geen dons, maar ik heb werkelijk geen idee of dat bij mijn dekbed het geval is. Ik ga het vanavond meteen checken!

  24. Ik heb er eerlijk gezegd nog nooit bij stilgestaan. Het dekbed dat ik heb ga ik niet meteen weg doen, maar als het aan vervanging toe is, ga ik ook eens op zoek naar alternatieven denk ik.

  25. Ik kocht dit weekend een winterjas voor mijn stiefzoon bij Jack and Jones, daarin staat een groot logo met ‘no ducks’ . Zou dat wel okee zijn? Het is een heerlijke jas in ieder geval!

  26. Dank julli wel voor dit verhelderende artikel. Misschien heel naïef maar ik had ook nog nooit stilgestaan bij het feit dat dons wel eens dieronvriendelijk kon zijn.
    Mijn beeld van de wereld blijkt toch keer op keer te rooskleurig te zijn.

    heb nu spijt van mijn aankoop van mijn eendendonzen dekbed en hoop nu dat dit een diervriendelijker product is omdat het van Texel komt.
    Of ben ik nu weer te naïef?

    1. Ik heb begrepen dat eenden niet levend worden geplukt. Maar helaas blijft het een feit dat deze eenden ook worden gefokt om vervolgens weer voor ons te sterven…

  27. Wow, eye-opening! Ik had hier werkelijk nog nooit over nagedacht. Ik ga meteen eens kijken wat ik eigenlijk in huis heb.. Thanks for sharing!!

  28. Nou ben ik ontzettend allergisch voor dons, maar ik had er eerlijk gezegd ook nooit bij stilgestaan dat dat inderdaad zo dieronvriendelijk zou zijn (achteraf logisch als je erover nadenkt). Voor het welzijn van de diertjes (en mezelf) hou ik het dus maar bij synthetisch… Wel goed dat jullie dit verhaal laten zien!

  29. Wat supergoed dat jullie hier aandacht aan besteden! Ik heb al jaren een donzen dekbed, helaas wist ik bij aankoop hier niks van. Maar inmiddels was ik er al achter, dat het zo erg was wist ik niet. Nu toch maar verslijten tot het laatste veertje..bah. Keep it up met de toffe artikelen, super!

  30. Wij hebben toevallig net een nieuw dekbed. Onze oude is syntetisch en ook onze nieuwe. Ik wil absoluut niet slapen onder dons. Ik heb meegedaan aan de spaaractie van jumbo, toen ze me vroegen of ik er voor wilde sparen was mijn eerste vraag: zit er dons in? Nee dus, dus nu helemaal blij. Ook koop ik geen jassen met dons of bontkraag, een nep bontkraag is echt net zo mooi tegenwoordig! Ik ben flexitarier dus eet nog steeds vlees, ik eet trouwens nooit rund, die industrie is verre weg de grootste vervuiler, ik eet alleen kip, niet dat dat niet zielig is hoor! Het is een proces voor mij. Verder eet ik heel weinig melkproducten want ik ben allerigsch, hoe mooi is dat eigenlijk? Dus misschien een beetje vegan ;)

    1. Eendendons is een restproduct van de vleesindustrie. Eenden worden nooit levend geplukt, zij krijgen namelijk geen nieuwe vacht. Zie ook mijn reactie in onderstaande post.

  31. Het is beslist NIET WAAR dat alle dons dieronvriendelijk is. Er moet sowieso onderscheid gemaakt worden tussen eenden- en ganzendons.
    Eenden worden nooit levend geplukt (zij krijgen namelijk geen nieuwe vacht) en er worden nooit eenden gedood voor dons. Dons is een restproduct van de vleesindustrie.
    Het levend plukken van ganzen is in Europa streng verboden. Let dus op de herkomst van het dons.
    Wil je zeker weten dat het dons diervriendelijk is verkregen? Let er dan op of je product het RDS label heeft (Responsible Down Standard). Dit dons wordt getraceerd vanaf de oorsprong (ei) tot aan het eindproduct om er op toe te zien of de eenden en ganzen goed behandeld zijn. Bedrijven als C&A, The Northface, Levi’s, Auping, Silvana en Yumeko hebben RDS gecertificeerde dons producten.

  32. Het is goed om stil te staan bij de aankoop van een product waar je +/- 8uur per dag onderligt. Zelf ben ik al enkele jaren opzoek naar het juiste materiaal en het juiste verhaal over het perfecte dekbed. Zelf slaap ik al verschillende jaren onder 100% donsdekens. Ik ben er 100% van overtuigd dat het donsdeken waar ik onderslaap geproduceerd werd op een diervriendelijke manier. Ik heb 100% vertrouwen in de firma die me dit heeft aangeraden en heeft verkocht.

    Graag wil ik via deze weg ook nog wat extra informatie toevoegen wat dons juist is. Ik begrijp dat er bepaalde personen niets van dons willen weten of hun standpunt willen behouden. Voor de andere personen wil ik je graag extra informatie geven.

    Dons zijn de kleine pluisjes die onder de veren van elke vogel zit. Het is door moedernatuur gemaakt om het dier te beschermen tegen extreme koud en tegen warmte. Dons kan je met niks vergelijken: Bamboe, Tencel, Hennep, Kokosvezel, FIbercloud, PRimaLoft, Themoball,… Dons is en blijft een creatie van moedernatuur. Deze boven opgesomde materialen trachten om een imitatie te creëren dat dons kan vervangen. Echter bestaat een donsvlok uit kleine haartjes die opzich nog eens bestaan uit kleine microscopische haartjes. Deze ultra fijne haren vangen de warme lichaamstemperatuur op van het dier. Doordat men spreekt over micro-haren zijn deze zeer moeilijk na te maken met synthetische materialen of houtsoorten,… . Bij deze imitatiematerialen kan de warme lucht niet blijven hangen. Ze glijden lans de namaakhaartjes. Dons is het enigste materiaal dat lucht (warmte of koude) kan bijhouden.

    voor die gene die geïnteresseerd is in de herkomst van donsdekens of die willen weten waar het vandaan komt, slechts één goede raad: Gaan naar winkels die er in gespecialiseerd zijn of die je graag meer informatie willen geven over hun donsdekens. Er jammer genoeg nog altijd een groot verschil tussen massaproductie EN bedrijven die er hun hart en ziel in steken om zo diervriendelijk te produceren. En goed donsdeken komt namelijk vanuit een echte AMBACHT. Nogmaals men heeft dons en dons. er zijn DONSdekens en donsdekens. Schiet niet elk donsdeken af! Geschiet de juiste bedrijven af die enkel voor MASSAproductie gaan! En ga luisteren bij de mensen die een verhaal te vertellen hebben.

    Graag wil ik ten slotte de bal terug stampen en jullie de vraag stellen: Weten jullie waar synthetische dekbedden vandaan komen? Een kleine denkkronkel: Syntehtische dekbedden = plastic Plastic = milieu vervuild Plastic komt van aardolie Hoeveel oorlogen worden er uitgevochten voor de aardolie? Hoeveel kinderen en dieren sterven er van oorlog? Hoeveel dieren gaan er jaarlijks dood omdat ze plastic hebben opgegeten? Hoeveel kinderen en mensen worden er jaarlijks getroffen door oorlog? Misschien is dit heel cru gesteld maar hoeveel dieren en mensen zijn er gedood om jouw synthetisch dekbed te maken?

    Kortom het ging hier over hoe diervriendelijk is dons? Beste Merel ik stel u de vraag over welke dons gaat het? Spreek je over 100% dons of over de …%dons die van slachtafval of ondiervriendelijk wordt geproduceerd. Er is een groot verschil in DONS en dons.

    Met vriendelijke groeten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>